Założenie jednoosobowej działalności gospodarczej niesie za sobą obowiązek opłacania pewnych zobowiązań. Jednym z nich są składki ZUS. I tu często pojawia się pytanie jak duże będą to kwoty. Zakład Ubezpieczeń Społecznych przewiduje ulgi dla osób rozpoczynających działalność, aby ułatwić start nowym przedsiębiorcom. Wariantów jest kilka, a możliwość skorzystania z ulg jest uwarunkowana określonymi przepisami. Przed zgłoszeniem przedsiębiorcy do ubezpieczeń w ZUS warto sprawdzić czy na pewno te ulgi nam przysługują.
Pierwszą możliwością obniżenia swoich zobowiązań jest ulga na start, która polega na zwolnieniu z opłacania składek społecznych. Przedsiębiorca opłaca tylko składkę zdrowotną, która w zależności od formy opodatkowania przyjmuje różne wartości, bo różne są sposoby jej obliczania.
Zasady ogólny
Składka zdrowotna wynosi 9% dochodu z miesiąca poprzedniego, np. składki zus za 07/2025 obliczane są na podstawie dochodu z czerwca, w 2025 roku nie mniej niż 314,96 zł. W przypadku pierwszego miesiąca działalności składka równa jest składce minimalnej.
Podatek liniowy
Zasada obliczania jest taka sama jak w przypadku zasad ogólnych, z tą różnicą, że składka wynosi nie 9, a 4,9% dochodu z miesiąca poprzedniego.
Ryczałt od przychodów ewidencjonowanych
Składka zdrowotna obliczana jest od przychodu liczonego narastająco w ciągu roku i określona jest w trzech wysokościach:
- 461,66 zł (przychody do 60 tys. zł w skali roku)
- 769,43 zł (przychody w wysokości 60-300 tys. zł w skali roku)
- 1 384,97 zł (przychody powyżej 300 tys. zł w skali roku).
Opłacana składka zdrowotna jest weryfikowana w rocznym rozliczeniu składki zdrowotnej, dokonywanym wraz z rozliczeniem składek za kwiecień roku kolejnego, bez względu na formę opodatkowania. Wtedy trzeba dopłacić składki lub wnioskować o zwrot z ZUS. Dla zwykłego przedsiębiorcy obliczenia te mogą okazać się nie małym wyzwaniem, dlatego zwykle dokonują tego biura rachunkowe świadczące usługi dla danego przedsiębiorcy. Zmiany w rozliczeniu składki zdrowotnej wprowadzone przez polski rząd w 2022 roku okazały się być nie małym wyzwaniem dla przedsiębiorców pod względem ich obliczania.
Ulga na start przysługuje w okresie pierwszych 6 pełnych miesięcy od założenia działalności. Tutaj warto zaznaczyć, że rozpoczynając działalność później niż pierwszego dnia miesiąca, zyskujemy jeden dodatkowy miesiąc ulgi. Dla przykładu: działalność rozpoczęta 1 czerwca, okres ulgi to czerwiec – listopad; działalność rozpoczęta 2 czerwca, okres ulgi to czerwiec – grudzień, czyli 7, zamiast 6 miesięcy.
Warunkiem skorzystania z opcji ulgi na start jest:
- Nie wykonywanie usług w ramach jdg na rzecz byłego Pracodawcy. Były Pracodawca w pojęciu ZUS to podmiot u którego przedsiębiorca był zatrudniony na podstawie umowy o pracę w roku w którym założył działalność i w roku poprzednim
- Pierwsza działalność przedsiębiorcy lub przerwa minimum 60 miesięcy od zawieszenia lub zamknięcia ostatniej działalności. Po takiej przerwie ponownie można skorzystać z ulgi na start
Po zakończonym okresie ulgi na start kolejna możliwość to zus preferencyjny, który przysługuje przedsiębiorcy przez okres kolejnych 24 miesięcy, co daje nam już łącznie 30 (lub 31) miesięcy obniżonych składek zus. Preferencja polega na tym, że oprócz składki zdrowotnej trzeba płacić także składki społeczne, ale w niższej wysokości. Aktualnie ich wartość to 442,90 zł z dobrowolną składką chorobową lub 408,60 zł bez tej składki. Składka chorobowa daje możliwość skorzystania z płatnego przez ZUS np. zasiłku chorobowego czy ojcowskiego oraz obniżenia składek społecznych za okres zasiłku.
Po zakończonym okresie ulgi na start i zus preferencyjnego przedsiębiorca teoretycznie ma już tylko jedną możliwość, czyli przejście na duży zus. Ta zmiana dla wielu może być dosyć bolesna, gdyż wysokość składek w tym przypadku wzrasta prawie 4-krotnie. Składki społeczne dla dużego zus wynoszą aktualnie 1.646,47 zł bez dobrowolnej składki chorobowej lub 1.773,96 zł ze składką chorobową. Dla przedsiębiorców, których przychód w skali roku nie przekroczył kwoty 120 tys. zł przewidziano jednak jeszcze jedną możliwość – tzw. mały zus plus. Wysokość składek społecznych jest w tym przypadku nie mniejsza niż składki społeczne na zus preferencyjnym i nie większa niż składki dużego zus. Konkretne wyliczenie składek przeprowadzane jest w oparciu o przychód i dochód przedsiębiorcy z roku poprzedniego. Co ważne, dodatkowy warunek do skorzystania z tej ulgi to prowadzenie działalności przez co najmniej 60 dni w poprzednim roku kalendarzowym. Mały zus plus można opłacać maksymalnie przez 36 miesięcy w ciągu kolejnych 5 lat działalności.
Warto dodać, że istnieją sytuacje, kiedy następuję tzw. zbieg tytułów do ubezpieczeń. W przypadku, kiedy przedsiębiorca jest zatrudniony np. na umowę o pracę i osiąga wynagrodzenie co najmniej minimalne (4 666 zł w 2025 roku), z działalności zobowiązany jest do opłacania tylko składki zdrowotnej bez względu na to do jakiego rodzaju składek zus jest zgłoszony (preferencja, duży zus). Składki społeczne w takim przypadku opłaca już z drugiego tytułu do ubezpieczeń, czyli w tym przypadku z umowy o pracę. W związku z tym nie ma obowiązku opłacania ich także z działalności gospodarczej.
Podsumowując, przedsiębiorca może skorzystać najpierw z ulgi na start, zus preferencyjnego i następnie przechodzi na mały zus plus lub duży zus.
Powyższe ulgi dla przedsiębiorców, zwłaszcza na początku działalności to ważny aspekt, od którego wielu nowych przedsiębiorców uzależnia swój start. Jest to duże ułatwienie na początku tej drogi, z którego warto skorzystać, aby móc rozwinąć skrzydła.